Choroby wektorowe u bydła — LSD, BT i EHD. Jak chronić stado przed owadami krwiopijnymi?
W ostatnich latach europejscy hodowcy bydła stanęli w obliczu rosnącego zagrożenia ze strony chorób przenoszonych przez owady krwiopijne. Choroba guzowata skóry bydła (LSD), choroba niebieskiego języka (BT) oraz epizootyczna choroba krwotoczna (EHD) to trzy choroby wirusowe, których wektory — komary, kuczmany z rodzaju Culicoides, kleszcze i muchy — są aktywne szczególnie w ciepłych miesiącach roku.
Sytuacja w Europie — zagrożenie realne i bliskie
Choroba guzowata skóry bydła (LSD), wywoływana przez Capripoxvirus, jeszcze do niedawna występowała wyłącznie w Afryce. W 2025 roku ogniska pojawiły się we Włoszech (Sardynia, Lombardia), Francji i Hiszpanii — w prowincji Girona w Katalonii potwierdzono 18 przypadków, a w prowincji Huesca w Aragonii kolejne 2. Wirus przemieszcza się z południa Europy w kierunku Europy Środkowej. Choć dotychczas nie został wykryty w Polsce, Główny Inspektorat Weterynarii uznaje ryzyko za najwyższe od lat.
Choroba niebieskiego języka (BT) jest już obecna w Polsce — w 2024 roku odnotowano 7 ognisk serotypu BTV-3, głównie w województwach dolnośląskim i zachodniopomorskim. Na początku 2025 roku stwierdzono kolejne przypadki, co potwierdza, że wirus krąży w krajowej populacji owadów.
Konsekwencje dla gospodarstwa
Wykrycie ogniska LSD wiąże się z natychmiastową likwidacją stada, ustanowieniem obszaru zapowietrzonego o promieniu 20 km i obszaru zagrożonego o promieniu 50 km. W Polsce LSD podlega obowiązkowi zwalczania z urzędu — koszty zwalczania pokrywa budżet państwa, ale hodowca nie otrzymuje odszkodowania za utracone korzyści.
BT i EHD powodują gorączkę, obrzęki, owrzodzenia błon śluzowych, spadek mleczności, poronienia, a w ciężkich przypadkach — padnięcia.
Profilaktyka: DIPTRON® CulixCare — repelent do stosowania na zwierzętach
Jednym z kluczowych elementów ochrony stada przed chorobami wektorowymi jest stosowanie preparatów odstraszających owady. Główny Inspektorat Weterynarii wprost zaleca stosowanie repelentów w celu ochrony zwierząt przed owadami rozpoznanymi jako wektory w transmisji choroby.
DIPTRON® CulixCare to preparat odstraszający owady, przeznaczony do bezpośredniego stosowania na zwierzętach gospodarskich. Skład:
- Ekstrakt z miodli indyjskiej (margosy) — 4%
- Uwodorniony, cyklizowany olejek z eukaliptusa cytrynowego — 4%
W kataloguDIPTRON CULIXCARE – naturalny repelent odstraszający owady krwiopijne u zwierząt gospodarskichSpektrum działania
Działa odstraszająco na komary oraz owady z rodzajów Culicoides, Aedes i Culex — czyli wektory LSD, BT i EHD. Skuteczny jest również wobec much, gzów, pcheł, kleszczy i roztoczy, w tym ptaszyńca kurzego (Dermanyssus gallinae).
Sposób stosowania
Koncentrat do rozcieńczania w wodzie, do bezpośredniego stosowania na zwierzętach oraz metodą zanurzeniową:
- Zabieg podstawowy: rozcieńczenie 1,6% — 16 ml produktu na każdy 1 litr wody.
- Zabieg podtrzymujący: rozcieńczenie 0,8% — 8 ml produktu na każdy 1 litr wody.
Formulacja: koncentrat. Brak okresu karencji. Produkt do użytku powszechnego. Nr kat. 500589 (12 × 1 l).
Kiedy stosować?
Ochronę repelentami należy rozpocząć jeszcze przed sezonem aktywności owadów — w Polsce jest to okres od kwietnia/maja do października/listopada. Regularne stosowanie CulixCare zmniejsza obecność owadów na zwierzętach, ograniczając ryzyko przenoszenia chorób wektorowych, a także redukując stres i podrażnienia skóry.
Stosowanie repelentów powinno być uzupełnione o inne działania z zakresu bioasekuracji: siatki ochronne na oknach budynków inwentarskich, osuszanie zbiorników wodnych sprzyjających rozmnażaniu komarów oraz ograniczanie miejsc lęgowych owadów w otoczeniu fermy.
